Tasavvuf ve Psikoterapi: ”Sufi ile Terapist”

Tasavvuf ve Psikoterapi: ”Sufi ile Terapist”

27/04/2017 0 Yazar: Selim Göncü

Her yıl Ramazan ayında gerçekleşen ”Türkiye Kitap ve Kültür Fuarı” Beyazıt Meydanı‘nda kitapseverleri ağırladı. Ali Rıza Bayzan‘ın imza günü vardı. Kendisiyle tanışmak, sohbet etmek için güzel bir fırsattı. “Sufi ile Terapist” ve Terapistin Sufi Olursa kitaplarını kendisine imzalatma şansım oldu.

Hocamız, standına gelen okuyucuları için Tefe’ül* yapması sonucunda, şahsım adına “Sufi ile Terapist” kitabında ”ruhsal yolculuğa çıkmak” ve Terapistin Sufi Olursa’ da ise ”vav denizi” çıktı. Ne diyelim, hayrolsun.

“Sufi ile Terapist” kitabını bitirdim. Müthiş haz aldığım bir okuma oldu. Satın aldığım veya bir şekilde elime geçen eserlerde ilk olarak hemen kaynakçayı şöyle bir süzüyorum. Bu eserde, benim -üstünkörü bir şekilde- kaynakları incelemem neredeyse yarım saat sürdü. İnanılmaz bir kaynak taraması. Dolayısıyla; hem yazının ilhamına vesile olan hem de kaynakçada yer alan eserler, kitaplığınızda ve zihninizde mevcudiyet kazanmalı diye düşünüyorum.

 …yazarın mı kitabı yazdığı yoksa kitabın mı yazarı dönüştürdüğü tartışılır…

“Sufi ile Terapist” psikoterapiler ve tasavvuf üzerine karşılaştırma yoluyla bir iletişim kurma denemesidir “(syf.12). Bu bağlamda hocamız, tasavvufu ve psikoterapiyi ayrı ayrı başlıklar ile incelemiş, daha sonra karşılaştırmalı ele almış ve final bölümünde ise çözüm önerileri ortaya koymuş.

Eserde, dikkatimi çeken bazı noktaları sizlerle paylaşmak istiyorum.

-“Algılarımızın son derece objektif olduğuna dair bir inanışımız vardır. Halbuki algılarımız çok çeşitli faktörlerden çok dramatik bir biçimde etkilenir” (syf.25).  ”Algılarımız objektif değil”. 

-“Biz, gerçekte olabileceğimiz kişiye kıyasla ‘uykudayız’. Rüya görüyoruz. Trans halindeyiz. Otomatikleştirilmişiz. Gerçekliği algıladığımızı düşünürken, aslında yanılsamalar arasında sıkışıp kalmışız” (syf.29).

-“Şeriat, Tarikat, Hakikat ve Marifet’in Çember Metaforu. Çember Şeriattir, Çember üzerindeki noktaları merkeze bağlayan yarıçaplar da tarikattır. Çemberin merkezi ise Hakikat’tir” (syf. 46-47).

-“Allah’a ulaşan yollar, yaratıkların nefesleri sayısıncadır” (syf.60). Bâb-ı Aziz adlı filmde bu ifade geçiyordu diye hatırlıyorum. Film için tıklayınız. Din-İnanç ekseninde tek merkezli, tek boyutlu ve sıradan bir anlayışa karşılık önemli ve dikkate değer bir bakış açısı.

-“Sufinin esas amacı akıldan çok kalbe işleyen söz söylemektir. Bunun için sufinin dili, daha çok şiirsel ve öyküsel bir dildir. Mecaz başta olmak üzere her türlü edebi sanatı kullanır sufi” (syf.67-72);

  • meyhane: tekke,
  • şarap: marifetullah,
  • kadeh: dervişin kalbi vb…

-“Allah’ım, benim muradım Sensin, Senin rızandır; başka hiçbir şey değil!” (syf.86). Bu ifadeyi görünce aklıma ”ilahi ente maksudi ve rıdake matlubi” geldi, az buçuk Arapçam ile. Yanılmıyorsam, Nakşibendi tarikatında çok kullanılan bir zikir.

İlerleyen sayfalarda ise;

-Zikir – sesli zikir, manevi eğitim aracı olarak müzik, rüya tabirleri, nefsin mertebeleri gibi ilgi çekici konular işlenmiş (syf.94-128).

-Bilişsel davranışçı terapiler konusu içerisinde yer alan Albert Ellis’in Düşünsel Duygulanımcı Davranış Terapileri olarak adlandırdığı kurama göre;

  1. hızlı sonuca varma,
  2. geleceği okuma,
  3. felakete dönüştürme,
  4. korkunçlaştırma,
  5. mükemmelliyetçilik

vb. sorunlar karşısında kişinin kendi kendine uygulayabileceği bir takım teknikleri şöyle ifade etmektedir;

  • sağlıklı ve sağlıksız duyguları birbirinden ayırmak,
  • kendini koşulsuz kabul etmek,
  • güçlü akılcı söylemler ve akılcı olmayan düşüncelere kuvvetle karşı çıkmak vb. (syf.144-151)

Kitabın geri kalan kısımlarında ise, karşılaştırmalı ele alınan davranış modelleri ile son kısımda yer alan ”çağdaş insanın bunalımı ve sufinin perspektifi” bölümleri mevcut.

Kitabı mutlaka temin edip okumanızı öneririm.

Okuyucuya not:

”Sufi ile Terapist” ile başlayan seri, ”Terapistin Sufi olursa” ile devam etti. Serinin, ”Ruhsal Simya” adlı eser ile devam etmesi bekleniyor.

Takip için:

*Tefe’ül: Kitaptan rastgele bir sayfa açarak, sayfayı yorumlamak ya da fal bakmak.